Liam Ó Muirthile Poems

Táim ó sheomra go seomra
ar fud an tí
ag lorg rud éigin,
is nach mbeidh fhios agam
cad é nó
go bhfaighidh mé é.

Ní hé an stán aráin é
an plúr garbh donn
ná an plúr mín bán,
cé go dtógaim amach iad
is go gcuirim sa mheá iad
is go ndeinim builín amháin.

Ní haon leabhar a bhíos a léamh é
más buan mo chuimhne
is a leagas uaim,
cé go seasaím ag na seilfeanna
is go bhféachaim tríothu
is go dtéim ar mo ghlúine ar an urlár.

Ní haon eochair a bhí uaim í
ní rabhas ag dul amach
níor fhágas aon ní ar siúl,
cé go bhfuilim ó sheomra go seomra
ar fud an tí
ag lorg rud éigin
is nach faic é
is go bhfuilim ag déanamh bróin chiúin.
...

I go from room to room
around the house
looking for something,
and, to be honest, I won't know
what it is
till I find it.

It's not the bread tin,
nor the coarse brown flour,
nor the fine white flour,
though I take them out
and measure them on the scales
and bake a single loaf.

It's not any book I was devouring,
if memory serves me correctly,
that I put down absent mindedly,
although I stand at the shelves
and scan the book stacks
and fall to my knees.

It's not any missing key.
I wasn't going out.
I didn't leave anything on, although
I'm shuffling from room to room
scouring the whole house for something
and it's nothing
and I'm scouring quiet sorrow.
...

Béiteáil is ea mo thine Chásca
beo cois claí i nGort na gCrann.
Ní heol dom más scothán
den aiteann Gaelach
den aiteann Gallda
a ghéilleann dom lann
sleaiseála ó phréamh go beann
órga an tráth seo bliana.
An chumhracht mheala a bholathaím
sara gcaithim ar an gcarn é
agus pléascann ina bhothaire
le sop féir is díosal.
Loiscneoir mé ag cruthú spáis
chun fáis ach nuair a éagann
an bladhmann tugann gothaí na ngéag
dúdhóite chun cuimhne
i dtobainne an bháis
coirp a slogadh sa lasrach
ar an mbóthar go Basra.
...

My Easter fire is a living furze bush
burning by a ditch in Trees Field.
I don't know if it's native furze
or invaders' gorse that yields before
my slasher's blade from root
to golden head this time of year.
I breathe the honey fragrance
then thrust it on the pile
and a smoke-cloud erupts
with a fist of hay and diesel.
I am an incinerator making room
for new growth;
but when the flame dies down
the charred limbs left burnt black recall
the suddenness of death
bodies swallowed by the blaze
on the road to Basra.
...

Is in aeráid éigin eile
a ceapadh an pharáid seo
Corp Chríost a thabhairt ar mhórshiúl.

Samhlaím é ag baile
ag siúl anuas sráid chúng mheánmharach
teas na gréine á mhuirniú neomat ag cúinní cearnóg.

Nó Críost an turasóir anaithnid
agus a phas stampáilte go fuarchúiseach
ag fir chustaim gléasta mar is cóir.

Ach an pharáid stracaithe seo
coiscéimeanna as tiúin, stadach, báisteach ag bagairt,
deineann sé de gach teach ag gabháil thairis altóir.

Is na tráthnóntaí bruite óige
lag le teas, greamaithe de shuíochán i gcúl cairr
is guth as láthair sagairt i mbeola tannoy,

An rabhadar ar fad in aisce
nó an leor gur mhair i dtaisce
mothúcháin measctha le creideamh is cuimhne míchompoird?

Thugamar droim láimhe fadó riamh
nuair a dhúisigh an corp
dá spioradáltacht stálaithe díphutógach,

Ach féach anois gur dhúisigh
Corp Chríost nocht á iompar go tuathalach
míshuaimhneas arís ionat.
...

Surely this procession
filed out of another zone,
Crist's body borne aloft.

I imagine the parade at home
ascending a narrow Mediterranean street,
the sun massaging it at piazza corners.

Christ, an anonymous tourist,
had his passport stamped indifferently
by custom's men dressed for the job.

But this sorry cortege, staggering
out of kilter, threatened by rain,
makes an altar of every house.

Were they all in vain: those sweltering days,
melting on sticky car seats,
the priest droning from a tannoy gob?

Is this all we're left: a welter
of simmering emotion stirred up
with a pinch of belief.

We woke to our bodies long ago,
shut the door
on that stale, gutted spirituality.

But behold the bared body
of Christ, awkwardly borne,
unsettling us once more.
...

Sí an chorr réisc ina staic
a híomhá féin éin ina hiomláine
san uisce.

Bronnann sí a foighne gan faic
a dhúblaíonn an plána ar ais
in aisce.

Geit obann torann
preabann scrogall gan gogal
san airdeall.

Tumann inti féin arís go hionraic
líonann dá doimhneacht
ag stánadh.

Fanann ina haonchruth comhlán
dá gcorródh sheasódh lasmuigh
dá scáil.

Ionann iad. Féachann tríthi féin.
Is léir dá súile éin gach corraíl
go grinneall.

Taoide isteach taoide amach,
giobann goblach le straois ghoib
gaois' ársa.
...

The heron, stock-still,
is her own bird image
in the water.

The surface doubles her patience,
a gift, presented to us
for nothing.

Startled by an abrupt sound
her neck erupts upright,
totally alert.

She swoops back into her upright self again,
brimming with her own depth,
staring.

She stands perfectly fixed.
If she stirred she'd slip
outside her form.

They're all the one. She peers through
her own bird's eye view, clear
to the bedrock.

Tide in tide out
she scoops a beak full with a grin
of antique wisdom.
...

How's it going Da? Nhfuil tú ann?
Fós ag triall ar an dtobar sa Cork Arms?
An cuimhin leat an lá sochaideartha
gur thugamar do na boinn rubair é
sa Fiat Cinquecento go dtí Na Boinn,
gothaí Don Hurleone ort ach tú fós
ag rás ar raon na gcnámhóg id rothaí
ar na boinn chána cheal rubair chogaidh
id Cork County Champion on cinders i 1943?
A Chríost, Da, is deacair labhairt leat
i dteanga nach bhfuil agat is fós atá againn
eadrainn is a chruthaíos ar dtúis as carn
duala seíbhíní órga idir mo dhá ghlúin
gharsúin ag faire ort ó urláir -
gheibhim a mboladh anois chomh húr
le duilliúr ag fás ar chrainn, ní foláir
nó tá foraoiseacha crann séibhíní
duillsilteacha i bparthas na siúinéirí -
Cad a bhíos a rá? Sea, nó ag cnagadh ceol chasúr
ladhrach ar chéimeanna loma pianó-staighre
is a sheinnim anois ar an méarchlár
ar an mbord cistine ód bhinse ceirde,
is gan im theanga ach creilldeiriúcháin faoi mar
a chuala Bweeng á rá ar an raidió lá,
mar a sheinnfeadh sax Coltrane cuilithíní
nóta ar an Blue Train a dhingeadh
tionúir stoptha sa chroí ionam.
Cnagaim nótaí i dtiúin leis an moirtís is tionúr
id bhord neamhghuagach, ceann snoite ar cheann
sna cosa meadarachta ar chuma dhá leathrann
a shoífeadh Tadhg Dall is bheadh a sheasamh orthu.
You'd kill a pig on it, a dúraís-se,
mar a dheineadh feirmeoirí cois Abhann Móire
is tú id shiúinéir ar do phá ó thigh go tigh acu,
is bíonn laethanta go mbraithim fuil na muc á sá
ag doirchiú an bhoird fan snáithe an southern pine.
Ringeálann cling chreill Chorcaí
go binn ionam i gcónaí fóthoinn -
duán an ‘ng' le tocht go docht im ghut
is níl dul as ach é a scaoileadh amach -
ó thugainn féin do na boinn fóthoinn é
i sruth na habhann led thoireasc
faoi m'ascaill ó sháibhlia an Gheata Theas
ag snámh abhaile im sawfish
fan Sully's Quay is a cheist
You're Jim Hurley's son, so? gur theist
dhearfa í ar bheith i measc
línte sloinnte ar lámha na dtoireasc,
doirne na siúinéirí, Riordan, Hurley, Boyce,
fós ag clogadadh im phlaosc.
There's a smell of dead men from that
le greann ón ndorn dubh a fháisceann
greim docht ar phiúnt nach bhfuasclaíonn
an tart na an boladh a leath
le sinsearacht na marbh athartha ón gCarraig
is a d'fhág rian snasta cos ar chéimeanna
cúnga na gcloch ón mbarr anuas
is aníos ón mbun go barr
a chaithim leanúint trí thigh túir
an Chaisleáin nó is iad mo phúir iad.
Is iad a d'impigh orm éisteacht lena gcreill
ach nár thógas ceann díobh
mar nach rabhas ábalta air
cé gur thugas toradh orthu
lena gcogar cianda
anuas trí na glúnta
is ag bailiú ar mo thairseach
ársa agus comhaimseartha
ar aon bhuille in éineacht
is, le cúnamh an uile, scaipfidh a scáth uaim
Luigh Port Uí Shúilleabháin anuas
ar mo shlí ón nGeata Theas ar ball
cé go ndranann na fiacla casta
i mbéal Sully's aníos arís le call,
im walking time nach tráth siúil é
a thuilleadh ach slí faille eatarthu
ar chuma slí an tsáibhlia ag gearradh
faobhar nua ar dhraid lainne,
gach re fiacail casta i dtreo amháin
an fhiacail idir péire casta sa treo eile
ar nós do walking time féin tráth
a d'aistrís ó Na Boinn isteach sa chathair
is gur lámháileadh pá duit ar an am siúil
ón mbus go dtí do láthair
oibre is gur bhraithis den chéad uair
go raibh an t-ógánach tuaithe
ina fhear déanta lena chárta siúinéara.
Ach dá mhéid do shiúlta níor fhágais
do Dhuibhneacha sna Boinn riamh id dhiaidh
is nuair a thugamar do na boinn é an lá san
is ea a thuigeas go raibh na cnámhóga fós
á ngreadadh dearga agat faoi na boinn chána.
Is cuimhním i gcónaí ar an larch tumbling butt,
an fearas féir a dheinis d'fheirmeoirí,
braithim an ainm ag éirí dem theanga spring-loaded
is coca ar a barr ag spreangadh in iothlainn
mar a phreabfadh leathlaithe in airde san aer
ach a shiúlódh capall gan tackle as béal cairte.
Táim tnáite, Da, ag buillí pasúir ar mo theanga
mar a bhís-se tráth ag buillí casúir ag tiomáint tairne,
is nach bhfaightear as filí is siúinéirí araon
ach an lán anama a bhíonn iontu.
Tóg breá bog é, Da, ná bí dian ort fhéin
is bí dian in the things that matter,
nach é an marú nach mbíonn fhios againn
in am trátha cad é go díreach lár ár leasa,
is fiú nuair a bhíonn fhios againn é nach fiú linn
sinn féin é, an peaca is measa,
is go dtriailimid gach slí ag siúl na slí go dtí
nach mbíonn siúl ná seasamh ionainn feasta,
is gur chaitheas féin a fhoghlaim an athuair
conas mo dhá chois a chur ar an dtalamh -
uaireanta nuair a théim ar cuairt chugat féin
bíonn tú ag siúl ar phláinéad eachtrach
an domhain, greim amháin ar mhaide croise
is do bhoinn aeir ag lorg leibhéil ar ghrinneal
coincréite mar a bheadh do ghrinneas sároilte súl,
a léigh uillinneacha theodilite bunoscionn,
aistrithe síos go dtí cothrom na talún -
a Chríost, Da, tá an saol bunoscionn lenár n-éirim.
Cuair anchruthacha an ghrá a thug cor coise
dom bhoinn chomhchosacha, dá mhéid mo bhuíochas
duit ar son plána Euclid, teoragán Pythagoras -
muilte gaoithe a chíonn an muse ar an hypotenuse,
I know, Da, I was always a bit of a shaper.
Is nuair a thugamar do na boinn é go dtí Na Boinn
chuimhnís ar do dhuais don rás ar na boinn chána,
dhá mhadra poircealláin a thugais dod mháthair
is a bhí imithe gan tuairisc i measc do dheirféaracha,
go dtí gur bhailíomar sa tigh bán tar éis sochraid Nellie
ag mionstracadh litreacha teaghlaigh, ag líonadh málaí
plaisteacha de chomhraite pinn idir Dún Manmhaí
Chicago, Mala, Melbourne, Birmingham, Cill Fhionntain,
lán málaí de chogair chianda ‘I hope these lines find you well'
‘Jim's must be big now' ‘Are you coming down, Nell?'
is mé im stracaitheoir ag breacléamh is ag stracéisteacht
idir stracfhéachaintí ar na litreacha is ar an gcuid eile agaibh.
Chaitheas fágaint. Tháinig sibh ar phéire spáinnéirí
poircealláin i vardrús is ar phéire mar a chéile san áiléar,
teaghlach poircealláin spáinnéirí braoideálta lánfhásta.
Tá péire ar do mhatal is péire ar fhuinneog do sheomra
á fhéachaint le chéile le plé na súl don duais sna Boinn,
do shúile poircealláin féin is mo shúile mar a chéile leachtleibhéalta.
...