Piotr Sommer Poems

Cykady całą noc mierzyły czas
a ja nie mogłem dobiec do snu.
Byłem spóźniony o trzy godziny,
potem o cztery, potem pięć.
Liczyłem, że czas się sam wyłączy,
pozwoli jakoś dojść do mety.
A jednak i przez wiatr słyszałem
jak niemiłosiernie stukał, dudnił,
to znaczy tykał bez miłości.
I wcale nie śpiąc śniłem, że się spieszę,
choć niby wiem, że pośpiech na nic.
Na nic się nie zda, na nic, na nic,
wołałem refren, jakbym grał staccato
lub własną nogą szarpał strunę skrzydła.
Wtedy odkryłem, że to ja czas mierzę,
pocieram przestrzeń, tykam od środka,
że zasnąłbym na dobre, gdybym przestał.
...

All night the cicadas measured time
and yet I couldn't make it to sleep.
I was late by three hours,
then by four, then five.
I was hoping time would turn itself off,
allow me to somehow reach the finish line.
And yet even through the wind I heard
how mercilessly it thumped and banged
or actually: ticked on, lovelessly.
And without sleeping at all I dreamed
I was in a hurry, though I should know
a hurry is no use. No use, no use,
I was calling out the refrain, as if playing staccato
or with my own leg plucking the string, the wing.
Then I discovered I was the one keeping time,
rubbing against space, ticking from the inside,
and would sleep for good if I stopped.
...

A potem nic nie jest takie samo,
chyba że w chwili nieuwagi albo
zapomnienia, bo pamięć żyje czasem
własnym życiem, a życie własnym.
Ciało jest słabe, atakowane i
ulega w końcu, wbrew wysiłkowi
żeby nie ulec. Ulega i nic potem
nie jest takie samo.
Stary człowiek
się cieszy, że ma niewiele zmarszczek
i proste plecy i gimnastykuje się
codziennie rano i chodzi na spacery.
Ale ciało jest słabe, a kiedy ulegnie,
nic już nie będzie sobą. Teraz chodzi
po pokoju i szura kapciami.
A kiedy indziej
jedzie w odwiedziny do innego miasta
i nie domywa widelca, upuszcza słoik
z miodem. Wychodzi w deszcz i zaraz
przemoknięte będzie całe palto
w jodełkę, z futrzanym kołnierzem.
A potem
jednak wraca zanocować i rano mówi
delikatnym głosem „Wstań, kazałeś
się obudzić o dziesiątej".
...

And later nothing is the same
unless it's in a moment of inattention or
forgetfulness, because sometimes memory lives
its own life, and life its own.
The body is weak, under attack and
in the end gives in despite the effort
not to give in. It does, and later
nothing is the same.
The old person
is happy to have so few wrinkles,
to have a straight back and exercise
every morning and go on walks.
But the body is weak, and when it gives in
nothing will be what it was. Now to walk
across the room, slippers shuffling.
And another time
to visit a a different city
and not get the fork clean, drop the jar
of honey. To go out in the rain and right away
the overcoat gets soaked through,
the herringbone one, with the fur collar.
And later
to return, to spend the night, and in the morning
say with a delicate voice, "Get up, you asked me
to wake you at ten."
...

Po drodze nie było ani jednej gwiazdy
a ja, nic nie słysząc,
przenosiłem to z miejsca
w przeszłość: końcówka dnia,
odbita od teraźniejszości,
rosła monstrualnie
i stawała się legendą.
Po chwili wszystko
należało już do innej cywilizacji:
pustynia domów, ostre światło jarzeniówek
i ten pociągający, chłodny oddech wiatru
(może to on przenosił wszystko w przeszłość, nie ja,
bo przecież ja bym tak nie umiał
dmuchać w obie strony)
...

On the way there wasn't a single star
and I, hearing nothing,
was taking it right there
into the past: the end of the day
ricocheted off the present,
grew monstrously
and was becoming legend.
Then everything
belonged to a different civilization:
a wasteland of housing, harsh fluorescent lights,
and that enticing, cool breath of wind
(maybe it was the wind that lifted it all into the past, not me,
because I wouldn't even know how
to blow in both directions)
...

I oczywiście dalej ćwierkają ptaki, i to jak!
Nawet jak nie ćwierkają.
Ba, druty potrafią ćwierkać niewiele gorzej,
że można je pomylić. W ogóle jest dźwięcznie
i zmysłowo, wręcz fonetycznie.
I kwitną kwiaty, żeby było kolorowo,
a potem więdną, najpierw na grobach, bo tam są cięte
na wszystko, najbardziej na nas
przechodzących alejkami pośród drzew,
jak gdyby nigdy nic.
I nie ma jak uniknąć piwnego wzroku bratków
których prawie nie ma dziś na klombach,
wyparły je nasturcje i aksamitki. Nie ma też klombów.
Wszystkie brązowe oczy gniją już pod ziemią.
...

And of course the birds go on chirping, and how!
Even if they're not chirping.
Bah, wires can chirp almost as well,
so it's easy to confuse them. It's altogether loud
and sensuous, almost phonetic.
And the flowers blossom to make things colorful,
and later wither, first on the graves, but they're bent
out of shape there, mostly due to us
passing by on the paths between the trees
as if nothing had happened.
And no way to avoid the brown-eyed gaze of the pansies,
which have all but disappeared now from the flower beds,
forced out by nasturtiums and marigolds. No flower beds either.
All the hazel eyes are rotting now underground.
...

A jednak tego roku winogrona
jeszcze nie zapomniały, pamiętają
jak być dobre, mimo
tych wszystkich dni
oznakowanych skrupulatnie
w kalendarzu i mimo całkiem
niepodobnych miejsc, bo obok daty
można by wpisać jakąś nazwę
z kalendarza miejsc.

I dalej nic dobrego nie da się pomyśleć
o kimś jak ty, tylko dni
wciąż niosą się bez pamięci
o innych dniach, bez wględu na to
co zaszło między nimi -
długie wieczory, krótkie noce -
a co się wydarzyło, powiedz
jeżeli wiesz, dobrze?
...

And yet the grapes this year
have not forgotten, they still remember
how to be good, despite
all the days
marked scrupulously
in the calendar, and despite the very
different places, since
next to the date one could enter a name
from the calendar of places.

And even now nothing good can be thought
of someone like you, only the days
carry on oblivious
to other days, regardless of
whatever happened between them -
long evenings, short nights -
and what happened, tell me
if you know, ok?
...