Taşın Hafızasında Mardin Poem by Ekrem KAZAN

Taşın Hafızasında Mardin
(Sürgün ve Dua)

Sarı taşların omzuna yaslanmış bu şehir,
Ufka bakarak beklerken Mardin.
Güneş her akşam,
Mezopotamya ovasına inerken,
Kadim bir ilahi yüreklere dokunan,
Taş sokakların arasından,
Yüzyılların susmayan sesin esintisi.

Bir şehir ki taşları konuşur,
Kapılar dua eder,
Taş merdivenlerinden göğe doğru…

Uzak tepelerde,
Issız ve sessizliğin kalbinde durur,
Mor Gabriel,
Rüzgârın taşıdığı harfler birleşir Aramice,
Duvarlarında yankılanır hâlâ hissedebildiğince…

Bir zamanlar,
Avlularda çocuk sesleri vardı,
‘'Çan sesine karışan ekmek kokusu'',
Zeytin dallarında sabah dualarıyla…

Sonra yıllara yorgun, yollar uzadı,
‘'Valizlere sığdırıldı hayatlar'',
Valizlerin fermuarında çığlık çığlığa çocuk sesi,
Kapılar kilitlendi,
Anahtarlar cebinde ağırlaşan,
Bir halk yürürken uzak diyarlara,
O ezgiler taş sokaklarda elle çekilen,
Valizlerin tekerlek seslerinde kayboldu…

Lakin taşlar unutmaz,
Bir anne,
Yabancı bir şehirde,
Çocuğuna dilinde ninni söylerken yine,
'Moriyo… Moriyo…'
Ve o çocuk bilmez belki,
Ama o ninni,
Tur Abdin dağlarından gelir,
Kadim manastırların gölgesinden,
Çünkü ‘'sürgün uzaktır, lakin hafıza yakın''.

Ve bir gün,
Rüzgâr yine tersine döner Mezopotamya'ya,
Taş sokaklardan geçer, boş avlularda kavuşurken huzura,
O zaman duyacaksın,
Şehrin kalbinden sabırla beklenen sesi;
‘'Dil kaybolmaz, inanç sönmez''.
‘'Taş sabreder, zaman bekler''.
Ve kadim bir halkın duasıyla çarpar yürekler,
Ve hâlâ göğe yükselir,
Sarı taşlı tepelerinden,
‘'Gökyüzünün gözyaşlarıyla yıkanmış taşların kutsal mabedi.'
Mardin'den, 'Moriyo… Moriyo…'

Ekrem KAZAN / Y. Mimar / 2026

Yazarın Notu:

'Taşın Hafızası - Sürgün ve Dua' şiirinde, ana tema ve konu oldukça net ve derin bir şekilde işlenirken, yüz yılardır, feodal etnik güçlerce tehcire zorlanmış Mezopotamya'nın asil toplumu, kadim bir halk ve şehrin insanının, taşın hafızasına kazınmış durumunu yansıtmaktadır.

Göç, sürgün ve hafıza bir halkın kimlik bağlarıdır. Şehir ve taşlar sadece fiziksel mekanlar olarak değil, hafızayı ve geçmişi taşıyan semboller olarak sunulmakta. Özellikle İsveç olmak üzere çeşitli Avrupa ülkelerine göçe zorlanan bir halkın anıları, kültürü ve dili, şehir ve taşlarda hâlâ yaşamaya devam etmektedir. İnsanların mekândan uzaklaşması, göç ve sürgün ile bağları koparmış gibi görünse de hafıza ve dua ile bağlar hala günümüzde korunmaktadır.

Şiir, göç ve sürgün teması üzerinden, mekânın bir hafızaya sahip olduğunu,
'Sarı taşların omzuna yaslanmış bu şehir…'
'Bir şehir ki taşları konuşur, kapılar dua eder'
Dizelerinde taşlar ve şehir, geçmişin, anıların ve duaların taşıyıcısı olarak betimler.
Mor Gabriel Manastırı ve Aramice yazılar, kadim kültürün hâlâ yaşadığını gösteriyor ve 'Rüzgârın taşıdığı harfler birleşir Aramice / Duvarlarında yankılanır' Dizeleri kültür ve onun mirasının önemine vurgu yapıyor.

'Valizlere sığdırıldı hayatlar' Kapıların kilitlenmesi ve uzak diyarlara göç eden halk, sürgünün ağır sonuçlarını gösterirken. Yukarıdan aşağı Mezopotamya ya kadar on binlerce yıllık kadim bir toplumun sürgün ve çok uzak diyarlara göçün insan yaşamına etkisi metaforik bir cümlede vurgulanıyor.

'Moriyo… Moriyo…' Yakarma, ağıt ya da hasretin etkisini kültürün ve dilin gelecek nesillere aktarımı, hafızanın ve kadim duaların sürekliliği, anne ninnisiyle doğuştan hafızalarda yer edinmesini sağlıyor.
'Çünkü sürgün uzaktır, lakin hafıza yakın' metaforu göçün fiziksel uzaklığı, hafızayı ve kimliği silemeyeceğinin açık kanıtının olacağını güçlendirmektedir.
'Dil kaybolmaz, inanç sönmez / Taş sabreder, zaman bekler' Umudu ve direnişi vurgulama açısından sürgüne zorlanmış bir halkın kimliğinin ve inancının devam ettiği mesajı veriliyor.

Özet olarak; Şiir, Mardin şehrinin taşları ve manastırları üzerinden, göç ve sürgün temasını işler. Ama sadece acıyı değil; hafıza, dua, dil ve kültürün sürekliliğini de ön plana çıkarır. Yani sürgün, fiziksel olarak bir kopuş yaratırken, taşlar, dualar ve ninniler aracılığıyla kimlik ve kültür on binlerce yıldan günümüze ve atide yaşayacak ve yaşatılacaktır.

Ekrem KAZAN / Y. Mimar / 2026