Nyein Way (19.1.1962 / Yangon)

ရင္ထဲက ေက်ာင္းေတာ္ကြန္ဆက္ခ်ဳရယ္uncreativeကဗ်ာ

လူတ ေယာက္ရဲ႕ ဘ၀မွာ တစိမ့္စိမ့္နဲ႔ ျပန္လည္လြမ္းဆြတ္မိတတ္တဲ့ ဘ၀ဟာ ေက်ာင္းသားဘ၀လို႔ ဆိုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္း ေက်ာင္းသားဘ၀ေတြက အစျပဳလို႔ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားဘ၀ ေတြအထိ ေက်ာင္းသားဘ၀
ရဲ႕ အမွတ္တရေတြက ရင္ထဲမွာ အတိုင္းအတာ တခုအထိ ေနရာယူထားတတ္ပါတယ္။ က်မရဲ႕ ရင္ထဲ မွာ ဒီလိုေနရာယူထားတဲ့ ေက်ာင္းသားဘ၀ေလးတခု ရွိပါတယ္။

တခါက ဥေရာပတိုက္၊ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ လူထုဖိုရမ္တခုကို က်မ သြားတက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုဖိုရမ္ေတြမွာ ကမၻာအႏွံ႔က လူထုလႈပ္ရွားမႈ တက္ၾကြသူေတြ အစံုအလင္ တက္ေရာက္ၾကပါတယ္။ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ကမၻာတ ၀ွမ္းက လူေတြစုစည္းၿပီး က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈအေရး၊ ကမၻာ့ပတ္၀န္းက်င္အေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူသားခ်င္းစာနာမႈ၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ လူမႈတရားမွ်တမႈအေရး စတဲ့ က႑မ်ဳိးစံုကို ေဟာေျပာပြဲေတြ၊ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲေတြ၊ ကင္ပိန္းေတြ ျပဳလုပ္ၿပီး ပညာေပးမွ်ေ၀တာ၊ လူထုအင္အားျပတာေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ႏိုင္ငံႀကီးတခ်ဳိ႕ကပဲ ခ်ဳပ္ ကိုင္ထားတာေတြ၊ ကမၻာ့လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပၾကပါတယ္။ ဖိုရမ္က်င္းပရာ ေနရာတ၀ိုက္ မွာ လွည့္လည္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ ၾကတာေတြရွိသလို၊ လမ္းေလွ်ာက္ခ်ီတက္ပြဲေတြနဲ႔ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္တာ၊ တေနရာမွာ စုေ၀း ေဟာေျပာတာေတြလဲ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုဖိုရမ္တခုမွာ လမ္းေလွ်ာက္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ၿပီး၊ စုေ၀းၾကခ်ိန္မွာ မေမွ်ာ္လင့္ ဘဲ က်မရဲ႕ နာမည္ကို မိုင္ခ႐ိုးဖုန္းကေန ေခၚသံထြက္လာပါတယ္။ စင္ေပၚလွမ္းၾကည့္လိုက္ေတာ့ အီတလီက သူငယ္ ခ်င္း။ သူေခၚလို႔သာ စင္ေပၚေရာက္သြားပါတယ္။ ဘာေျပာရမယ္မွန္း စင္ေပၚေရာက္ခ်ိန္အထိ က်မ မသိပါဘူး။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ လူထုစည္းေ၀းပြဲေတြ၊ အစည္းအေ၀းေတြမွာ စကားေျပာရမယ္ဆိုတိုင္း အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ မက်န္ရစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္ ျပင္ဆင္ထားမႈ မရွိဘဲ ႐ုတ္တရက္ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူအုပ္ ႀကီးေရွ႕ေရာက္သြားခ်ိန္မွာ အနည္းငယ္ လန္႔ေနမိပါေသးတယ္။

ဒါေပမယ့္ အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို က်မရဲ႕ အေတြးထဲမွာ အထက (၄) က ႐ုတ္ခ်ည္း ၀င္လာခဲ့ပါတယ္။ မူလတန္းတုန္းက အျဖစ္အပ်က္ကေလးပါ။ က်မတို႔ေက်ာင္းရဲ႕ မူလတန္းေဆာင္ေတြဘက္မွာ ကြင္းျပင္ေလးတခုရွိပါ တယ္။ အေဆာင္တခုနဲ႔ တခုၾကားမွာ ေျမမညီတာေၾကာင့္ ကြင္းျပင္ေလးကေန သံုးတန္းေဆာင္လို႔ ေျပာေလ့ရွိၾကတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္အိုႀကီးတခုဘက္ကို သြားရင္ ေလွကားထစ္ အျမင့္ႀကီးေတြကို တက္သြားရပါတယ္။ က်မ ႏွစ္တန္းတုန္း က ေက်ာင္းမွာ ကဗ်ာရြတ္ၿပိဳင္ပြဲတခုလုပ္ပါတယ္။ ကဗ်ာရြတ္မယ့္သူက အဲဒီေလွကားထိပ္ကေန ရြတ္ရပါတယ္။ ပရိတ္ သတ္ကေတာ့ ကြင္းျပင္ေလးမွာ ထိုင္ၿပီးနားေထာင္ၾကရတယ္။ အဲဒီၿပိဳင္ပြဲတုန္းက အတန္းပိုင္ဆရာမ၊ ေဒၚခင္ခင္စိုးက ေလွကားေပၚမတက္ခင္မွာ မေၾကာက္ဖို႔ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဆရာမရဲ႕ အားေပးစကားေၾကာင့္ အားတင္းၿပီး ေလွကားထိပ္ ကေန ပရိသတ္ကို ကဗ်ာရြတ္ျပခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို က်မ သတိသြားရလိုက္ပါတယ္။ ဒီလို သတိရစိတ္နဲ႔အတူ ကဗ်ာတပုဒ္ကို က်မ စရြတ္လိုက္ပါတယ္။ က်မ နာမည္ေခၚၿပီး မိတ္ဆက္ေပးစဥ္တုန္းက က်မနာမည္ ေရွ႕စာလံုးေလးကို ေခၚၿပီး အားေပးေအာ္ဟစ္ေနတဲ့ ပရိသတ္ႀကီးက ကဗ်ာေလးထဲမွာ စတင္ နစ္၀င္သြားပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ က်မ သိလိုက္ ပါၿပီ။ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္၀င္စားမႈက ကိုယ့္အေပၚမွာ နစ္ေျမာလာၿပီဆိုတာကို သိတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ လူထုကို စကားေျပာေန သူတေယာက္ရဲ႕ အရွိန္ကလဲ ျမင့္တက္လာေလ့ရွိစျမဲ။

ေနာက္တခါကေတာ့ ယူေကႏိုင္ငံ၊ စေကာ့တလန္နယ္၊ ဂလက္စဂိုၿမိဳ႕မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာအေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကမၻာ တ၀ွမ္းက ကမၻာ့ျပည္သူေတြက ေသြးစည္းညီညြတ္မႈကို ျပသခဲ့ၾကတဲ့ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလကပါ။ ဂလက္စဂို ၿမိဳ႕လယ္ေခါင္က ရင္ျပင္မွာ ၿမိဳ႕လူထုက စုေ၀းေရာက္ရွိလာပါတယ္။ ရာဂဏာန္းသာ ခန္႔မွန္းထားေပမယ့္ တီဗြီသတင္း ဌာနေတြအပါအ၀င္ လူအမ်ားစုေ၀းလာၾကတာ ေထာင္ဂဏာန္းျဖစ္သြားပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ေရွ႕ကေန ေျပာသြား ၾကတာမွာ ျမန္မာက ေျပာမယ္ဆိုေတာ့ လူထုက ၿငိမ္က်သြားပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက အေျခအေနက လူထုႀကီးကို စိတ္ အားတက္ႂကြစြာနဲ႔ တင္ျပဖို႔ ေကာင္းတဲ့ ကိစၥမဟုတ္။ ျမန္မာ့အေရးကို စိတ္၀င္စားသူေတြကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းကိုလဲ ျပသဖို႔လိုသလို၊ winning the hearts and minds strategy ကို အသံုးျပဳရမယ့္ အေျခအေနလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ စိတ္ခံစားမႈကို ထင္ဟပ္ျပရင္း၊ ကိုယ္ေပးခ်င္တဲ့ သတင္းစကားကို ထိေရာက္ေအာင္ ေပးႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။

လူတိုင္း အေျခခံစစ္ပညာ သင္ၾကားတတ္ေျမာက္ထားသင့္တယ္လို႔ မဆိုခ်င္ပါဘူး။ဒါေပမယ့္ အေျခခံစစ္ပညာ သင္ၾကား တတ္ေျမာက္ထားျခင္းအားျဖင့္ ရရွိတဲ့ အက်ဳိးေက်းဇူးေတြကလဲ အမ်ားအျပားရွိပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြက ကြဲ ျပားျခားနားေလ့ရွိပါတယ္။ လူတေယာက္တည္းမွာေတာင္ မ်ဥ္းတေၾကာင္းထဲကို ေျဖာင့္ေျဖာင့္ မေလွ်ာက္ႏိုင္သူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ဒီလို ကြဲျပားျခားနားတဲ့ လူအမ်ားကို အလုပ္တခုမွာ စုစည္းလုပ္တတ္လာေအာင္ အေျခခံစစ္ပညာက လုပ္ ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေရွ႕ၾကည့္၊ ညာညႇိဆိုတာကို အမိန္႔တခုရဲ႕ ေအာက္မွာလုပ္ေဆာင္ျခင္းလို႔ တဘက္က ဆိုႏိုင္သ လို၊ အျခားတဘက္ကေနလဲ ကြဲျပားျခားနားမႈေတြကို ခ်ိန္ဆညႇိႏႈိင္းျခင္းလို႔လဲ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ လူအမ်ားနဲ႔ ပူးတြဲၿပီး၊ ညႇိညႇိႏႈိင္းႏႈိင္းနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရေလ့ ရွိတာေၾကာင့္ teamwork skills ကို လိုအပ္ခ်က္တခုအေနနဲ႔ ထည့္သြင္းထားတတ္ၾကပါတယ္။ အေျခခံစစ္ပညာက ဒီအရည္အခ်င္းကို ပံ့ပိုးေပးပါတယ္။

အမိန္႔ေပးျခင္း၊ အမိန္႔နာခံျခင္းဆိုတာ ေနရာတိုင္းအတြက္ မေကာင္းေပမယ့္၊ အသံုး၀င္တဲ့ ေနရာေတြလဲ အမ်ားအျပားရွိပါ တယ္။ လူအမ်ားနဲ႔ လုပ္ေဆာင္တဲ့ အလုပ္ေတြမွာ အမိန္႔ဆန္ဆန္ႀကီး မဟုတ္ရင္ေတာင္ စီမံခန္႔ခြဲမႈရွိဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါ တယ္။ ဒီစီမံခန္႔ခြဲေရးရဲ႕ အဓိက တာ၀န္ေတြထဲမွာ leadership နဲ႔ command and control ကလဲ အတိုင္းအတာတခု အထိေတာ့ ပါ၀င္ပတ္သက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီ စီးပြားေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈ မဟာဘြဲ႔လြန္သင္တန္း (အမ္ဘီ ေအ) သင္တန္းေတြမွာ leadership ကို ဘာသာရပ္ တခုအေနနဲ႔ေတာင္ ထည့္သြင္းသင္ၾကားေပးေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ဒီလို ဦးေဆာင္မႈ၊ အမိန္႔နာခံမႈ၊ အမိန္႔ေပးမႈ အရည္အခ်င္းေတြ၊ အစုအဖြဲနဲ႔ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြကို အထ က (၄) ၊ ေတာင္ႀကီးရဲ႕ ဘင္ခရာအဖြဲ႔မွာ စတင္ဆည္းပူးေလ့က်င့္ခြင့္ ရရွိခဲ့ပါတယ္။

က်မတို႔ ေျခာက္တန္းမွာတုန္းက ဘင္ခရာသင္တန္းေတြ ေက်ာင္းမွာ ဖြင့္ေတာ့ ေမာမွာစိုးလို႔ စိန္ေျပးတမ္းေတာင္ မကစား တဲ့ က်မက မတက္ခ်င္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးခ်စ္က ေအတခန္းလံုး ပါရမယ္လို႔ ဆိုထား ေၾကာင္း ဆရာမေတြက ေျပာၾကပါတယ္။ က်န္းမာေရးမေကာင္းသူအခ်ဳိ႕ကလြဲလို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားပါတာေၾကာင့္ မ လြန္ဆန္သာဘဲ ပါလိုက္ရပါတယ္။ ေနပူႀကီးထဲမွာ အေျခခံစစ္ပညာသင္တန္း တက္ၾကရပါတယ္။ သက္သာ၊ ေအးေစ က အစျပဳလို႔ အုပ္စုလိုက္ ခ်ီတက္လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ အေလးျပဳတာေတြကိုပါ သင္ၾကရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ဘင္ခ ရာသင္တန္းကို ဆက္တက္ၾကရပါတယ္။ က်မက ပေလြမႈတ္ရပါတယ္။ ဘင္ခရာအဖြဲ႔မွာ ႏွစ္ႏွစ္တာ ပါ၀င္ခဲ့ရတဲ့ အေတြ႔ အၾကံဳေလးေတြဟာ အသင္းအဖြဲ႔နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ညႇိႏႈိင္းလုပ္ေဆာင္တတ္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ၊ ကိုယ္တေယာက္တည္း ေကာင္းလို႔ မရဘဲ တသင္းလံုးေကာင္းဖို႔ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတဲ့ အသင္းအဖြဲ႔ စိတ္ဓာတ္ေတြ၊ ညီညြတ္မႈေတြ၊ ကိုယ္စားျပဳ ေဆာင္ရြက္တတ္မႈ အရည္အခ်င္းေတြကို တိုးေစခဲ့ပါတယ္။

အျပိဳင္အဆိုင္စိတ္ရွိတာက မေကာင္းေပမယ့္ ကိုယ္စားျပဳစိတ္ ရွိတာကေတာ့ ေကာင္းတယ္လို႔ က်မယူဆပါတယ္။ ၿမိဳ႕ နယ္၊ ခ႐ိုးင္၊ ျပည္နယ္၊ ဗဟိုအဆင့္ ျပိဳင္ပြဲေတြကို သြားေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ရခါနီးတိုင္း ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးခ်စ္ကမွာတဲ့ စကားတခြန္းရွိပါတယ္။ ေက်ာင္းဂုဏ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစား ဆိုတဲ့ စကားပါ။ ဒီစကားက က်မအတြက္ေတာ့ အလြန္ အေရးႀကီးခဲ့ပါတယ္။ အထက (၄) အတြက္ ပထမဆုရေအာင္ ယူခဲ့ပါမယ္ ဆိုတဲ့ စကားကို အၾကိမ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာ က်မ ျပန္ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ အေျပာနဲ႔ အလုပ္ညီဖို႔ကိုလဲ အၾကိမ္မ်ားစြာ ၾကိဳးစားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီလို ကိုယ္စားျပဳစိတ္ကို ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးက ခြဲခြာၿပီးခ်ိန္မွာလဲ က်မဆက္လက္သယ္ယူသြားခဲ့ပါတယ္။ အခ်ိန္ကာလ၊ အေျခအေနေတြအရ ႏိုင္ ငံရပ္ျခားေရာက္သြားခ်ိန္မွာ အထက (၄) ကေန၊ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ကိုယ္စားျပဳမႈဆီကို ထပ္ဆင့္ ေရြ႕ေလ်ာသြားခဲ့ပါတယ္။ ပညာသင္ယူခ်ိန္မွာ ျမန္မာေက်ာင္းသား၊ ပညာသင္ၾကားေပးခ်ိန္မွာ ျမန္မာဆရာမ၊ အျခားအလုပ္ခြင္ေတြမွာ ျမန္မာလူမ်ဳိး ဆိုတာကို က်မရဲ႕ ရင္ထဲမွာ ကိုယ္စားျပဳျဖစ္သြားပါတယ္။

ေလးတန္းတုန္းကပါ။ က်မက ေလးတန္းဘီမွာ တက္ရပါတယ္။ အတန္းပိုင္ဆရာမက ဆရာမေဒၚခင္ၿငိမ္းပါ။ ဆရာမနဲ႔က ေတာ္ေတာ္ကို ရင္းႏွီးပါတယ္။ စာၾကိဳးစားတဲ့ က်မတို႔ေရွ႕ဆံုးတန္းက မိန္းကေလးေတြကို ဆရာမကလဲ ခ်စ္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္အလိုလိုက္တာပါ။ မုန္႔လဲ ၀ယ္ေကၽြးတတ္ပါေသးတယ္။ ေလးတန္း ပထမႏွစ္မွာ ရွစ္ေလးလံုးအေရးေတာ္ပံုနဲ႔ ၾကံဳၿပီး ေက်ာင္းပိတ္သြားတာမို႔ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ ဆရာမနဲ႔ ေတြ႕လိုက္ရတာလဲ ပါမယ္ ထင္ပါတယ္။ တေန႔ေတာ့ ဆရာမက အဂၤလိပ္စာ meanings ေတြ က်က္လာခိုင္းပါတယ္။ က်မ မက်က္သြားမိပါဘူး။ စာမက်က္လာရင္ ႐ိုးက္မယ္လို႔ ေျပာ ထားဖူးေပမယ့္ ရင္းႏွီးေနေတာ့ တကယ္႐ိုးက္မယ္လို႔ မထင္ထားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဆရာမက တကယ္ကို ႐ိုက္တာေၾကာင့္ ေလးတန္းေက်ာင္းသူ ထံုးစံအတိုင္း ဆရာမကို စိတ္ေကာက္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ ဆရာမကလဲ သိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနပါတယ္။ က်မလဲ မေပါ့ရဲေတာ့ပါဘူး။ စာေသခ်ာက်က္ျဖစ္ ပါတယ္။ ဒီတုန္းက ေအခန္းနဲ႔ ဘီ ခန္းက အမွတ္ေပါင္းျပိဳင္ေနက်ပါ။ စာေမးပြဲတခုမွာ ေအခန္းထက္ အမွတ္ေပါင္း ပိုမ်ားသြားတာေၾကာင့္ ဆရာမက အဂၤ လိပ္စာသဒၵါစာအုပ္အတြဲေလးကို ဆုေပးပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျပာပါတယ္။ "ဆရာဆိုတာ ေက်ာသား၊ ရင္သားမခြဲရဘူး။ ဆုေပးစရာရွိရင္ေပးရတယ္၊ ဒဏ္ေပးစရာရွိလဲ ေပးရမွာပဲ"တဲ့။
"ဒီအရြယ္ေလးမွာကတည္းက စာကို စိတ္မ၀င္စားရင္ ဘ၀ပ်က္သြားမွာေပါ့။ ကိုယ့္ဘ၀ကိုယ္ တန္ဖိုးမထားရင္ ဘယ္သူက လာထားမွာလဲ"တဲ့။ ဒီစကား ရဲ႕ ေလးနက္မႈကို အခုအခ်ိန္မွာ ေသခ်ာေတြးမိလာပါတယ္။ ဒီတုန္းကလဲ က်မကို ထိသြားေစတယ္ ထင္ပါရဲ႕။ ေျခာက္ တန္းႏွစ္ အတန္းတင္စာေမးပြဲႀကီးမွာ တေက်ာင္းလံုး အဆင့္ႏွစ္ရသြားခဲ့ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ ေတာင္ႀကီး အထက (၄) ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးနဲ႔ ဆရာ၊ ဆရာမေတြက ေပးအပ္ခဲ့တဲ့ အသိပညာ၊ အတတ္ ပညာေတြ၊ အရည္အခ်င္းေတြ၊ ဆံုးမစကားေတြက မ်ားျပားလွပါတယ္။ ဒီစာေလးတပုဒ္ထဲနဲ႔ ၿပီးျပည့္စံုေအာင္ ေဖာ္က်ဴး ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးဟာ က်မရဲ႕ ရင္ထဲမွာ အျမဲတမ္းေနရာယူၿပီးသား ျဖစ္ေန သလို၊ ျမတ္ဆရာတို႔ရဲ႕ ဂုဏ္ေက်းဇူးေတြကိုလဲ ထာ၀စဥ္ ေအာက္ေမ့ သတိရေနမိမယ္ ဆိုတာပါပဲ။

Taken and made from the article by ခင္မမမ်ဳိး (၂၀၊ ၁၀၊ ၂၀၁၂) (Face Book)
Photo: ရင္ထဲက ေက်ာင္းေတာ္ကြန္ဆက္ခ်ဳရယ္uncreativeကဗ်ာ လူတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀မွာ တစိမ့္စိမ့္နဲ႔ ျပန္လည္လြမ္းဆြတ္မိတတ္တဲ့ ဘ၀ဟာ ေက်ာင္းသားဘ၀လို႔ ဆိုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္း ေက်ာင္းသားဘ၀ေတြက အစျပဳလို႔ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားဘ၀ ေတြအထိ ေက်ာင္းသားဘ၀ရဲ႕ အမွတ္တရေတြက ရင္ထဲမွာ အတိုင္းအတာ တခုအထိ ေနရာယူထားတတ္ပါတယ္။ က်မရဲ႕ ရင္ထဲ မွာ ဒီလိုေနရာယူထားတဲ့ ေက်ာင္းသားဘ၀ေလးတခု ရွိပါတယ္။ တခါက ဥေရာပတိုက္၊ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ လူထုဖိုရမ္တခုကို က်မ သြားတက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုဖိုရမ္ေတြမွာ ကမၻာအႏွံ႔က လူထုလႈပ္ရွားမႈ တက္ၾကြသူေတြ အစံုအလင္ တက္ေရာက္ၾကပါတယ္။ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ကမၻာတ ၀ွမ္းက လူေတြစုစည္းၿပီး က်ားမတန္းတူညီမွ်မႈအေရး၊ ကမၻာ့ပတ္၀န္းက်င္အေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူသားခ်င္းစာနာမႈ၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ လူမႈတရားမွ်တမႈအေရး စတဲ့ က႑မ်ဳိးစံုကို ေဟာေျပာပြဲေတြ၊ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲေတြ၊ ကင္ပိန္းေတြ ျပဳလုပ္ၿပီး ပညာေပးမွ်ေ၀တာ၊ လူထုအင္အားျပတာေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ႏိုင္ငံႀကီးတခ်ဳိ႕ကပဲ ခ်ဳပ္ ကိုင္ထားတာေတြ၊ ကမၻာ့လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပၾကပါတယ္။ ဖိုရမ္က်င္းပရာ ေနရာတ၀ိုက္ မွာ လွည့္လည္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ ၾကတာေတြရွိသလို၊ လမ္းေလွ်ာက္ခ်ီတက္ပြဲေတြနဲ႔ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္တာ၊ တေနရာမွာ စုေ၀း ေဟာေျပာတာေတြလဲ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုဖိုရမ္တခုမွာ လမ္းေလွ်ာက္ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ၿပီး၊ စုေ၀းၾကခ်ိန္မွာ မေမွ်ာ္လင့္ ဘဲ က်မရဲ႕ နာမည္ကို မိုင္ခ႐ိုးဖုန္းကေန ေခၚသံထြက္လာပါတယ္။ စင္ေပၚလွမ္းၾကည့္လိုက္ေတာ့ အီတလီက သူငယ္ ခ်င္း။ သူေခၚလို႔သာ စင္ေပၚေရာက္သြားပါတယ္။ ဘာေျပာရမယ္မွန္း စင္ေပၚေရာက္ခ်ိန္အထိ က်မ မသိပါဘူး။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ လူထုစည္းေ၀းပြဲေတြ၊ အစည္းအေ၀းေတြမွာ စကားေျပာရမယ္ဆိုတိုင္း အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ မက်န္ရစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္ ျပင္ဆင္ထားမႈ မရွိဘဲ ႐ုတ္တရက္ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူအုပ္ ႀကီးေရွ႕ေရာက္သြားခ်ိန္မွာ အနည္းငယ္ လန္႔ေနမိပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို က်မရဲ႕ အေတြးထဲမွာ အထက (၄) က ႐ုတ္ခ်ည္း ၀င္လာခဲ့ပါတယ္။ မူလတန္းတုန္းက အျဖစ္အပ်က္ကေလးပါ။ က်မတို႔ေက်ာင္းရဲ႕ မူလတန္းေဆာင္ေတြဘက္မွာ ကြင္းျပင္ေလးတခုရွိပါ တယ္။ အေဆာင္တခုနဲ႔ တခုၾကားမွာ ေျမမညီတာေၾကာင့္ ကြင္းျပင္ေလးကေန သံုးတန္းေဆာင္လို႔ ေျပာေလ့ရွိၾကတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္အိုႀကီးတခုဘက္ကို သြားရင္ ေလွကားထစ္ အျမင့္ႀကီးေတြကို တက္သြားရပါတယ္။ က်မ ႏွစ္တန္းတုန္း က ေက်ာင္းမွာ ကဗ်ာရြတ္ၿပိဳင္ပြဲတခုလုပ္ပါတယ္။ ကဗ်ာရြတ္မယ့္သူက အဲဒီေလွကားထိပ္ကေန ရြတ္ရပါတယ္။ ပရိတ္ သတ္ကေတာ့ ကြင္းျပင္ေလးမွာ ထိုင္ၿပီးနားေထာင္ၾကရတယ္။ အဲဒီၿပိဳင္ပြဲတုန္းက အတန္းပိုင္ဆရာမ၊ ေဒၚခင္ခင္စိုးက ေလွကားေပၚမတက္ခင္မွာ မေၾကာက္ဖို႔ ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဆရာမရဲ႕ အားေပးစကားေၾကာင့္ အားတင္းၿပီး ေလွကားထိပ္ ကေန ပရိသတ္ကို ကဗ်ာရြတ္ျပခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို က်မ သတိသြားရလိုက္ပါတယ္။ ဒီလို သတိရစိတ္နဲ႔အတူ ကဗ်ာတပုဒ္ကို က်မ စရြတ္လိုက္ပါတယ္။ က်မ နာမည္ေခၚၿပီး မိတ္ဆက္ေပးစဥ္တုန္းက က်မနာမည္ ေရွ႕စာလံုးေလးကို ေခၚၿပီး အားေပးေအာ္ဟစ္ေနတဲ့ ပရိသတ္ႀကီးက ကဗ်ာေလးထဲမွာ စတင္ နစ္၀င္သြားပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ က်မ သိလိုက္ ပါၿပီ။ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္၀င္စားမႈက ကိုယ့္အေပၚမွာ နစ္ေျမာလာၿပီဆိုတာကို သိတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ လူထုကို စကားေျပာေန သူတေယာက္ရဲ႕ အရွိန္ကလဲ ျမင့္တက္လာေလ့ရွိစျမဲ။ ေနာက္တခါကေတာ့ ယူေကႏိုင္ငံ၊ စေကာ့တလန္နယ္၊ ဂလက္စဂိုၿမိဳ႕မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာအေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကမၻာ တ၀ွမ္းက ကမၻာ့ျပည္သူေတြက ေသြးစည္းညီညြတ္မႈကို ျပသခဲ့ၾကတဲ့ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလကပါ။ ဂလက္စဂို ၿမိဳ႕လယ္ေခါင္က ရင္ျပင္မွာ ၿမိဳ႕လူထုက စုေ၀းေရာက္ရွိလာပါတယ္။ ရာဂဏာန္းသာ ခန္႔မွန္းထားေပမယ့္ တီဗြီသတင္း ဌာနေတြအပါအ၀င္ လူအမ်ားစုေ၀းလာၾကတာ ေထာင္ဂဏာန္းျဖစ္သြားပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ေရွ႕ကေန ေျပာသြား ၾကတာမွာ ျမန္မာက ေျပာမယ္ဆိုေတာ့ လူထုက ၿငိမ္က်သြားပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက အေျခအေနက လူထုႀကီးကို စိတ္ အားတက္ႂကြစြာနဲ႔ တင္ျပဖို႔ ေကာင္းတဲ့ ကိစၥမဟုတ္။ ျမန္မာ့အေရးကို စိတ္၀င္စားသူေတြကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းကိုလဲ ျပသဖို႔လိုသလို၊ winning the hearts and minds strategy ကို အသံုးျပဳရမယ့္ အေျခအေနလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ စိတ္ခံစားမႈကို ထင္ဟပ္ျပရင္း၊ ကိုယ္ေပးခ်င္တဲ့ သတင္းစကားကို ထိေရာက္ေအာင္ ေပးႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။ လူတိုင္း အေျခခံစစ္ပညာ သင္ၾကားတတ္ေျမာက္ထားသင့္တယ္လို႔ မဆိုခ်င္ပါဘူး။ဒါေပမယ့္ အေျခခံစစ္ပညာ သင္ၾကား တတ္ေျမာက္ထားျခင္းအားျဖင့္ ရရွိတဲ့ အက်ဳိးေက်းဇူးေတြကလဲ အမ်ားအျပားရွိပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြက ကြဲ ျပားျခားနားေလ့ရွိပါတယ္။ လူတေယာက္တည္းမွာေတာင္ မ်ဥ္းတေၾကာင္းထဲကို ေျဖာင့္ေျဖာင့္ မေလွ်ာက္ႏိုင္သူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ဒီလို ကြဲျပားျခားနားတဲ့ လူအမ်ားကို အလုပ္တခုမွာ စုစည္းလုပ္တတ္လာေအာင္ အေျခခံစစ္ပညာက လုပ္ ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေရွ႕ၾကည့္၊ ညာညႇိဆိုတာကို အမိန္႔တခုရဲ႕ ေအာက္မွာလုပ္ေဆာင္ျခင္းလို႔ တဘက္က ဆိုႏိုင္သ လို၊ အျခားတဘက္ကေနလဲ ကြဲျပားျခားနားမႈေတြကို ခ်ိန္ဆညႇိႏႈိင္းျခင္းလို႔လဲ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ လူအမ်ားနဲ႔ ပူးတြဲၿပီး၊ ညႇိညႇိႏႈိင္းႏႈိင္းနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရေလ့ ရွိတာေၾကာင့္ teamwork skills ကို လိုအပ္ခ်က္တခုအေနနဲ႔ ထည့္သြင္းထားတတ္ၾကပါတယ္။ အေျခခံစစ္ပညာက ဒီအရည္အခ်င္းကို ပံ့ပိုးေပးပါတယ္။ အမိန္႔ေပးျခင္း၊ အမိန္႔နာခံျခင္းဆိုတာ ေနရာတိုင္းအတြက္ မေကာင္းေပမယ့္၊ အသံုး၀င္တဲ့ ေနရာေတြလဲ အမ်ားအျပားရွိပါ တယ္။ လူအမ်ားနဲ႔ လုပ္ေဆာင္တဲ့ အလုပ္ေတြမွာ အမိန္႔ဆန္ဆန္ႀကီး မဟုတ္ရင္ေတာင္ စီမံခန္႔ခြဲမႈရွိဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါ တယ္။ ဒီစီမံခန္႔ခြဲေရးရဲ႕ အဓိက တာ၀န္ေတြထဲမွာ leadership နဲ႔ command and control ကလဲ အတိုင္းအတာတခု အထိေတာ့ ပါ၀င္ပတ္သက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီ စီးပြားေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈ မဟာဘြဲ႔လြန္သင္တန္း (အမ္ဘီ ေအ) သင္တန္းေတြမွာ leadership ကို ဘာသာရပ္ တခုအေနနဲ႔ေတာင္ ထည့္သြင္းသင္ၾကားေပးေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ဒီလို ဦးေဆာင္မႈ၊ အမိန္႔နာခံမႈ၊ အမိန္႔ေပးမႈ အရည္အခ်င္းေတြ၊ အစုအဖြဲနဲ႔ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြကို အထ က (၄) ၊ ေတာင္ႀကီးရဲ႕ ဘင္ခရာအဖြဲ႔မွာ စတင္ဆည္းပူးေလ့က်င့္ခြင့္ ရရွိခဲ့ပါတယ္။ က်မတို႔ ေျခာက္တန္းမွာတုန္းက ဘင္ခရာသင္တန္းေတြ ေက်ာင္းမွာ ဖြင့္ေတာ့ ေမာမွာစိုးလို႔ စိန္ေျပးတမ္းေတာင္ မကစား တဲ့ က်မက မတက္ခ်င္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးခ်စ္က ေအတခန္းလံုး ပါရမယ္လို႔ ဆိုထား ေၾကာင္း ဆရာမေတြက ေျပာၾကပါတယ္။ က်န္းမာေရးမေကာင္းသူအခ်ဳိ႕ကလြဲလို႔ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားပါတာေၾကာင့္ မ လြန္ဆန္သာဘဲ ပါလိုက္ရပါတယ္။ ေနပူႀကီးထဲမွာ အေျခခံစစ္ပညာသင္တန္း တက္ၾကရပါတယ္။ သက္သာ၊ ေအးေစ က အစျပဳလို႔ အုပ္စုလိုက္ ခ်ီတက္လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ အေလးျပဳတာေတြကိုပါ သင္ၾကရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ဘင္ခ ရာသင္တန္းကို ဆက္တက္ၾကရပါတယ္။ က်မက ပေလြမႈတ္ရပါတယ္။ ဘင္ခရာအဖြဲ႔မွာ ႏွစ္ႏွစ္တာ ပါ၀င္ခဲ့ရတဲ့ အေတြ႔ အၾကံဳေလးေတြဟာ အသင္းအဖြဲ႔နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ညႇိႏႈိင္းလုပ္ေဆာင္တတ္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ၊ ကိုယ္တေယာက္တည္း ေကာင္းလို႔ မရဘဲ တသင္းလံုးေကာင္းဖို႔ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတဲ့ အသင္းအဖြဲ႔ စိတ္ဓာတ္ေတြ၊ ညီညြတ္မႈေတြ၊ ကိုယ္စားျပဳ ေဆာင္ရြက္တတ္မႈ အရည္အခ်င္းေတြကို တိုးေစခဲ့ပါတယ္။ အျပိဳင္အဆိုင္စိတ္ရွိတာက မေကာင္းေပမယ့္ ကိုယ္စားျပဳစိတ္ ရွိတာကေတာ့ ေကာင္းတယ္လို႔ က်မယူဆပါတယ္။ ၿမိဳ႕ နယ္၊ ခ႐ိုးင္၊ ျပည္နယ္၊ ဗဟိုအဆင့္ ျပိဳင္ပြဲေတြကို သြားေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ရခါနီးတိုင္း ဆရာမႀကီး ေဒၚေအးခ်စ္ကမွာတဲ့ စကားတခြန္းရွိပါတယ္။ ေက်ာင္းဂုဏ္ေဆာင္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးစား ဆိုတဲ့ စကားပါ။ ဒီစကားက က်မအတြက္ေတာ့ အလြန္ အေရးႀကီးခဲ့ပါတယ္။ အထက (၄) အတြက္ ပထမဆုရေအာင္ ယူခဲ့ပါမယ္ ဆိုတဲ့ စကားကို အၾကိမ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာ က်မ ျပန္ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ အေျပာနဲ႔ အလုပ္ညီဖို႔ကိုလဲ အၾကိမ္မ်ားစြာ ၾကိဳးစားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီလို ကိုယ္စားျပဳစိတ္ကို ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးက ခြဲခြာၿပီးခ်ိန္မွာလဲ က်မဆက္လက္သယ္ယူသြားခဲ့ပါတယ္။ အခ်ိန္ကာလ၊ အေျခအေနေတြအရ ႏိုင္ ငံရပ္ျခားေရာက္သြားခ်ိန္မွာ အထက (၄) ကေန၊ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ကိုယ္စားျပဳမႈဆီကို ထပ္ဆင့္ ေရြ႕ေလ်ာသြားခဲ့ပါတယ္။ ပညာသင္ယူခ်ိန္မွာ ျမန္မာေက်ာင္းသား၊ ပညာသင္ၾကားေပးခ်ိန္မွာ ျမန္မာဆရာမ၊ အျခားအလုပ္ခြင္ေတြမွာ ျမန္မာလူမ်ဳိး ဆိုတာကို က်မရဲ႕ ရင္ထဲမွာ ကိုယ္စားျပဳျဖစ္သြားပါတယ္။ ေလးတန္းတုန္းကပါ။ က်မက ေလးတန္းဘီမွာ တက္ရပါတယ္။ အတန္းပိုင္ဆရာမက ဆရာမေဒၚခင္ၿငိမ္းပါ။ ဆရာမနဲ႔က ေတာ္ေတာ္ကို ရင္းႏွီးပါတယ္။ စာၾကိဳးစားတဲ့ က်မတို႔ေရွ႕ဆံုးတန္းက မိန္းကေလးေတြကို ဆရာမကလဲ ခ်စ္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္အလိုလိုက္တာပါ။ မုန္႔လဲ ၀ယ္ေကၽြးတတ္ပါေသးတယ္။ ေလးတန္း ပထမႏွစ္မွာ ရွစ္ေလးလံုးအေရးေတာ္ပံုနဲ႔ ၾကံဳၿပီး ေက်ာင္းပိတ္သြားတာမို႔ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ ဆရာမနဲ႔ ေတြ႕လိုက္ရတာလဲ ပါမယ္ ထင္ပါတယ္။ တေန႔ေတာ့ ဆရာမက အဂၤလိပ္စာ meanings ေတြ က်က္လာခိုင္းပါတယ္။ က်မ မက်က္သြားမိပါဘူး။ စာမက်က္လာရင္ ႐ိုးက္မယ္လို႔ ေျပာ ထားဖူးေပမယ့္ ရင္းႏွီးေနေတာ့ တကယ္႐ိုးက္မယ္လို႔ မထင္ထားပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဆရာမက တကယ္ကို ႐ိုက္တာေၾကာင့္ ေလးတန္းေက်ာင္းသူ ထံုးစံအတိုင္း ဆရာမကို စိတ္ေကာက္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ ဆရာမကလဲ သိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနပါတယ္။ က်မလဲ မေပါ့ရဲေတာ့ပါဘူး။ စာေသခ်ာက်က္ျဖစ္ ပါတယ္။ ဒီတုန္းက ေအခန္းနဲ႔ ဘီ ခန္းက အမွတ္ေပါင္းျပိဳင္ေနက်ပါ။ စာေမးပြဲတခုမွာ ေအခန္းထက္ အမွတ္ေပါင္း ပိုမ်ားသြားတာေၾကာင့္ ဆရာမက အဂၤ လိပ္စာသဒၵါစာအုပ္အတြဲေလးကို ဆုေပးပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေျပာပါတယ္။ "ဆရာဆိုတာ ေက်ာသား၊ ရင္သားမခြဲရဘူး။ ဆုေပးစရာရွိရင္ေပးရတယ္၊ ဒဏ္ေပးစရာရွိလဲ ေပးရမွာပဲ"တဲ့။ "ဒီအရြယ္ေလးမွာကတည္းက စာကို စိတ္မ၀င္စားရင္ ဘ၀ပ်က္သြားမွာေပါ့။ ကိုယ့္ဘ၀ကိုယ္ တန္ဖိုးမထားရင္ ဘယ္သူက လာထားမွာလဲ"တဲ့။ ဒီစကား ရဲ႕ ေလးနက္မႈကို အခုအခ်ိန္မွာ ေသခ်ာေတြးမိလာပါတယ္။ ဒီတုန္းကလဲ က်မကို ထိသြားေစတယ္ ထင္ပါရဲ႕။ ေျခာက္ တန္းႏွစ္ အတန္းတင္စာေမးပြဲႀကီးမွာ တေက်ာင္းလံုး အဆင့္ႏွစ္ရသြားခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေတာင္ႀကီး အထက (၄) ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးနဲ႔ ဆရာ၊ ဆရာမေတြက ေပးအပ္ခဲ့တဲ့ အသိပညာ၊ အတတ္ ပညာေတြ၊ အရည္အခ်င္းေတြ၊ ဆံုးမစကားေတြက မ်ားျပားလွပါတယ္။ ဒီစာေလးတပုဒ္ထဲနဲ႔ ၿပီးျပည့္စံုေအာင္ ေဖာ္က်ဴး ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးဟာ က်မရဲ႕ ရင္ထဲမွာ အျမဲတမ္းေနရာယူၿပီးသား ျဖစ္ေန သလို၊ ျမတ္ဆရာတို႔ရဲ႕ ဂုဏ္ေက်းဇူးေတြကိုလဲ ထာ၀စဥ္ ေအာက္ေမ့ သတိရေနမိမယ္ ဆိုတာပါပဲ။









Taken and made from the article by ခင္မမမ်ဳိး (၂၀၊ ၁၀၊ ၂၀၁၂) (Face Book)