Gerrit Komrij

My mother at times came alive
Was granted the gift of the gab -
She gabbled on fixed overdrive -
A seamless past made up of blab -

But most of the time she said nowt.
Reminding me most of a pillar
Unreachable, steely throughout.
To kiss her would not be a thriller.

Quite senile. She cackled away.
‘Good gracious, how well you've been fed'
‘What times we once had, not today'
‘And when will you leave?' - and then dead.
...

Neem me de poëzie af
En ik ben een brievenbesteller
Een defecte toerenteller
Een man zonder toverstaf

Trek me mijn maskers af
En ik ben een gesteven minister
Een gediplomeerd redetwister
Op weg naar mijn marmeren graf

Een sukkel in sukkeldraf
Op weg naar het avondrood
Op mensenliefde staat straf
En de sukkels moeten dood
...

Strip me of poetry and
I'm a mailman nothing more
A counter that's lost the score
A man with no magic wand

Divest me of my masks and
I'm a starch-necked minister
A hair-splitting word-twister
With marble grave close at hand

A bungler who's trundling along
The sunset his ultimate stop
All love of mankind's judged as wrong
And bunglers are all for the chop
...

De ruimte van een plein. Het is al nacht.
De hele dag liep ik door nauwe stegen
Waar ik verdwaasd mijn leven overdacht:
As, stof en zaagsel om bijeen te vegen.

De ruimte, eindelijk. Een klok die luidt.
Het is het stadsplein van een oude prent
Tientallen stegen komen er op uit.
Poort, boog en standbeeld, alles is present.

Traag loop ik op het stralend marmer af.
Het is, hoe kan het anders, volle maan.
Een uil roept. In de verte klinkt geblaf.
Ik zie mijn moeder op de sokkel staan.
...

An open space of square. Night's fallen fast.
The whole day long I've walked down narrow alleys
Where dazedly I've thought about my past:
Ash, dust and sawdust - such a woeful tally.

An open space, at last. A chiming bell.
Like some old etching lies the city square,
With scores of alleys drawn into its spell.
Arch, gateway, statue - everything is there.

The gleaming marble's listlessly approached.
The moon is full - does her awaited stint.
An owl hoots. Distant barking's faintly broached.
I see my mother standing on the plinth.
...

De dag daarop opnieuw het labyrint.
Hier kom ik nooit meer uit. Nu is het weer
Het beeld van gisteren dat mij verblindt.
Mijn moeder, rijzend in gewijde sfeer.

Zou zij er nog staan, in het snelverkeer?
Ik durf mijn stegennet niet uit. - Ze leek
Op een jong kind, het meisje van weleer -
Met een gezicht vol teerheid, en toch bleek.

Ik zie haar rok nog golven, marmerglad.
Haar rechterhand rust luchtig op een staf.
En bovenal herinner ik me dat
Ze mij om klokslag twaalf een knipoog gaf.
...

The following day refinds me in the maze.
I'm trapped inside for good. It's now quite clear
I'm once more blinded by that figure's gaze.
My mother, rising in a sacred sphere.

Amid such bustling traffic - would she still be there?
I dare not leave my alley-web. She looked
Just like a child, the girl of bygone years -
Her face so full of tenderness, yet spooked.

I see her dress still swirling, marble-slick.
This memory I'm most hard put to shelve:
Her right hand resting lightly on a stick,
She winked at me upon the stroke of twelve.
...

Mijn lichaam schuift tegen het hare aan.
Buik tegen buik. De modder sluit rondom.
Het is een eigenaardig zwaan-kleef-aan,
Want deze zwaan is vederloos en stom

Ik zink. Ginds knalt het vuurwerk van de wei
Ik ben mijn leven ongestorven kwijt.
Ik ben niets dan het schaduwbeeld van mij.
Eén ware vriend had ik: de eeuwigheid.

Als laatste zie ik hoe mijn advocaat
Mij nazwaait met iets wits. Hoe ik ook tuur,
Ik onderscheid niet meer waar het om gaat:
Een zakdoek, het contract of de factuur.
...

My body slides against hers in the ooze.
Belly to belly. Mud our cling-film suit.
It is a very curious ‘swan-stick-to'
Because this swan lacks feathers and is mute.

I sink. The meadow fireworks crack and spit.
Without a death my life's deserted me.
I'm nothing more now than my silhouette.
I had but one true friend: eternity.

My final glimpse is how my advocate
Waves something white. I peer and squint, yet still
I cannot make out what - it's now too late:
A handkerchief, the contract or the bill.
...

Boven de sokkel zweeft nog fosforgloed.
Het plein zwijgt. In een verre steeg breekt glas.
Ik sta stokstil en voel me doodgebloed
Ik, die de vader van mijn moeder was.

Ik weet niet hoeveel uren ik daar sta.
Ik voel een pijnscheut in mijn alvleesklier.
Weer luidt een klok. Ik moet haar achterna.
Dat ze niet heeft gewacht is geen manier.

Ik vrees dat ik vannacht versneld verouder.
Iets kraakt - of er een schim achter me staat.
‘Mij zoekt u.' Er klopt iemand op mijn schouder.
‘Een waar genoegen - Nathan, advocaat.'
...

Above the plinth's a phosphorescent glow.
A silent square. Some distant breaking glass.
I stand stock-still, feel drained of blood and low.
I, who myself my mother's father was.

I cannot count the hours that I stand there.
My pancreas sustains a stabbing blow.
Once more a chime. I have to follow her.
Not waiting for me's hardly comme il faut.

Tonight I fear I'll swiftly grow much older.
A creak - behind I sense a ghostly shade.
‘I'm whom you seek.' I'm tapped upon the shoulder.
‘Indeed, a pleasure - Nathan, advocate.'
...

Soms bloeide mijn moeder op
En kon ze als Brugman praten -
Een waterval, kip zonder kop -
Een verleden zonder hiaten -

Meestal zweeg ze. Ik denk aan haar
Als aan een ijzig rustende,
Onbenaderbare pilaar.
Je zou haar niet snel kussen.

Dement. Ze kakelde weer.
‘Jongen, wat ben je groot'
‘Het was fijn, maar nu niet meer'
‘Wanneer ga je weg?' - en toen dood.
...

Dankzij het drietal zonder wie niets gaat
Kan ik op zoektocht. Nathan leidt me. Dagen
En weken lopen we. De laatste straat
Maakt plaats voor wildernis en hinderlagen.

Rechts ligt het weiland dat de dansvloer is.
Links gaapt een poel. 't Is helder op de wei.
Daar danst de torso met de beeltenis.
Ook sfinx en Bronzen Ruiter zijn er bij.

Op deze wei is mij de jeugd beloofd.
Hier zal mijn moeder me niet meer ontglippen.
‘Inzicht.' - Ik zie boven Nathans hoofd
Zes wolken drijven, als zes diepvrieskippen.
...

Kalmeer - het is afgelopen,
Het zwart heeft je lijf omhuld -
Straks stijgt uit de afvalhopen
De rook op - oefen geduld.

Je weet (het is al wat je weet)
Dat je hand dit schrijft - en wat
Op schrift staat kijkt koud noch heet
Terug. Een luchtledig vat.

Niets baat je, tussen eerlijkheid
En veinzerij. Niets zit er in.
Erken, terwijl je je verbijt -
Ik ben een dichter, ik verzin.
...

Calm down - it is over and done,
Your body is shrouded in black -
From trash heaps there'll soon have begun
To come smoke - just try to hold back.

You know (but for this you know nil)
Your hand does this writing - and what
Is written looks back without chill
Or heat. A vacuum-tight pot.

Nothing avails you, honesty
Or sham. Inside it nothing lies.
Admit this galling travesty -
I'm a poet, I fantasise.
...

Ik vraag me af of het een knipoog was.
Wie weet was het een onheilspellend teken.
Zij was zo jong ineens, ik het karkas.
Het had tot nu toe andersom geleken.

Maakte u mij wakker, moeder, of ik u?
Was het een teken of alleen een groet?
Ik wil weer naar het stadsplein, nondeju.
Ik sta er al, gewoon omdat het moet.

Het plein lijkt een ontruimde autodroom.
Alleen wat straatlantaarns staan er te schijnen.
De sokkel is ook leeg. Ik zie een zoom
Van golvend marmer om een hoek verdwijnen.
...

I wonder if it really was a wink.
Who knows, it could have been a fateful omen.
A topsy-turvy state, a cross-wired link:
With me the carcass, she so young a woman.

Did you wake me up, mother, or I you?
Was it an omen or a brief hello?
I want to see the square again, pardieu.
I'm there already, simply have to know.

The square's like a vacated autodrome.
Those paltry street lamps make it seem forlorner.
The plinth is empty, too. I glimpse a show
Of liquid marble swirling round a corner.
...

Ik zoek haar overal. De dansers zijn
Goed zichtbaar in hun groene heiligdom.
Toch zie ik niet het meisje van het plein.
Ik hoor een luid gekerm. Ik draai mij om.

Het zwarte watervlak. En daar zie ik
Mijn moeder in de poel, met blinde ogen.
Een uitgestrekte arm. Heet dampt het slik.
Ze zinkt. Ze wordt steeds dieper weggezogen.

Een ijsstaaf in het kokend water. - Dit
Is niet wat Nathan had beloofd. Het zweet
Is rillerig, de gletschers zijn verhit.
Ze trekt mij naar zich toe, als een magneet.
...

I seek her everywhere. The dancers are
So clearly visible in their green shrine.
Still out of sight the girl, though, from the square.
I hear loud groaning. Turn round for a sign.

The water's blackish gleam. And there I spot
My mother in the pool, with eyes unseeing.
An arm outstretched. The mire is steaming hot.
She sinks. Sucked ever downwards is her being.

An ice-pole in the boiling water. - That's
Not what Nathan had promised me, of course.
The glaciers steam, all shivery the sweat. -
She pulls me to her with magnetic force.
...

Een andere heer. Hij doet het materiële.
De rekening moet worden opgemaakt.
Hij indexeert mijn goed - van luchtkastelen
Tot gouden bracelet. Dan ben ik naakt.

Mijn rekenmeester laat niets onvermeld.
Hij telt en telt. Hij lijkt wel drie man sterk.
Voor hem is ook geheugeninhoud geld.
Hij wil de bodem en het kruimelwerk.

Als ik becijferd ben is hij mijn vriend.
Wie heeft begrepen dat hij niet verdiende
Wat hij verdiende, en dat je onverdiend
Het meest verdient, pas zo iemand is ziende.
...